ماندلاي غنايي

هفتمين ايستگاه براي مردي از جنس سازمان ملل
 

شايد وقتي تريگولي، نخستين دبيرکل سازمان، دبيرکلي سازمان ملل را به عنوان غيرممکن ترين شغل دنيا براي داگ هامر شولد توصيف کرد، اين جمله به عنوان يک شوخي دوستانه تلقي شد اما واقعيت آن است دبيرکل سازمان به علت قرار گرفتن در ميان فشار دو گروه از دولت هاي بزرگ و کوچک صرفاً نمي تواند با اتکا به توانايي ها و مهارت هاي فردي به موفقيت دست يابد! موضوعي که با نگاهي به دوران فعاليت تمامي دبيران کل سازمان ملل به خصوص دوران پتروس غالي و سنگ اندازي هاي آمريکا در انتخاب وي براي دوره دوم دبيرکلي، مي توان مشاهده کرد. اما با تمام اين اوصاف، اين موضوع باعث نشد تا کوفي عنان به عنوان جانشين پتروس غالي از پذيرفتن مسووليت دبيرکلي سازمان ملل شانه خالي کند و از اين رو اين سياستمدار غنايي از اول ژانويه 1990 بر اين کرسي تکيه زد تا شايد بتواند اين سازمان را هر چند گامي کوتاه به اهدافي که سنگ بناي سازمان ملل روي آن گذاشته شده بود، نزديک کند.

از غنا تا سازمان ملل
 

کوفي عنان در حالي در هفتم آوريل 1938 در شهر کوماسي غنا به دنيا آمد که هنوز کشورش جزو مستعمرات انگليس محسوب مي شد. وي بعد از فارغ التحصيلي از مدرسه فنتسيپم براي ادامه تحصيل در رشته اقتصاد، وارد دانشکده دانش و فناوري کوماسي شد اما بعد از دريافت بورس تحصيلي از موسسه فورد، عازم آمريکا شد و در دانشگاه مک آليستر مينه سوتا مشغول به تحصيل شد. در سال 1961 کوفي عنان پس از اتمام تحصيلاتش در دانشگاه مک آليستر به علت علاقه به کسب دانش هاي جديد در موسسه مطالعات بين المللي و توسعه تحصيلات تکميلي ژنو، ثبت نام کرد و سال 1962 از اين دانشگاه در رشته روابط بين الملل فارغ التحصيل شد. در همين سال، کوفي عنان زندگي حرفه اي خود را با کار به عنوان مأمور بودجه سازمان بهداشت جهاني از
آژانس هاي سازمان ملل متحد آغاز کرد. وي از 1962 که وارد سازمان ملل شد تا 1997 که به عنوان دبيرکل اين سازمان انتخاب شد در پست هاي مختلفي در اين سازمان از فعاليت در مديريت منابع انساني (1990-1987) و بازرسي بودجه و امور اقتصادي (1992- 1990) تا سرپرستي عمليات حفظ صلح سازمان، ايفاي نقش کرد. البته لازم به يادآوري است که مشغوليت حرفه اي هيچ گاه مانع ادامه تحصيل وي نشد چنان که در سال 1971 عنان مدرک مديريت MBA خود را از دانشگاه MIT ماساچوست دريافت کرد.

انتخاب شدن براي دبيرکلي
 

کوفي عنان در روزهاي آخر سال 1996 بعد از آنکه آمريکا با استفاده از حق وتو از ادامه فعاليت پتروس غالي براي دوره دوم در پست دبيرکلي اين سازمان، جلوگيري کرد، به عنوان جانشين وي به مجمع عمومي سازمان ملل معرفي شد و اين مجمع در 17 دسامبر 1996 انتخاب وي را به عنوان هفتمين دبيرکل سازمان ملل تأييد کرد.
حمايت هاي آمريکا و فرانسه از دبيرکلي عنان موجب شد بسياري وي را مهره اي آمريکايي توصيف کنند اما با وجود چنين پيش بيني هايي با وجود فشارهاي قدرت هاي بزرگ و همچنين بحران مالي در سازمان ملل وي بيش آنچه تصور مي شد توانست به عنوان دبيرکلي نسبتاً مستقل عمل کند.

شروع فعاليت
 

کوفي عنان به عنوان دبيرکلي که از سال ها قبل از رسيدن به اين پست در سازمان ملل مشغول به کار بود، تلاش کرد ديدگاهي انساني را بر اين سازمان حاکم کند. در همين راستا و با توجه به شناخت عنان از مشکلات ساختاري و ناکارآمدي سازمان ملل، وي از همان آغاز کار خود به عنوان دبيرکل، برنامه هاي اصلاحي زيادي را در بخش هاي ساختاري و مديريتي سازمان شروع کرد که از جمله اين برنامه ها مي توان به ايجاد دفتر جديد براي کنترل و نظارت بر مسائل اقتصادي و جلوگيري از فساد مالي در سازمان ملل- به علت گسترش بحران و فساد مالي در اين سازمان ملل- اشاره کرد. کوفي عنان با بهره گرفتن از استعداد خود در جلب توجه جامعه جهاني به موضوعات خاص، توانست توجه افراد زيادي را در جهت حمايت از اقدامات خود جلب کند و درنهايت هم به خاطر عملکردش در سازمان ملل جايزه صلح نوبل را در سال 2005 به صورت مشترک با سازمان ملل دريافت کند.

چالش هاي پيش رو
 

با وجود تلاش هاي کوفي عنان براي ارتقاي نقش سازمان ملل در بخش هاي مختلف اين سازمان، او در دوران دبير کلي خود با چالش هاي زيادي مانند موضوع
سوء استفاده جنسي پاسداران صلح سازمان، رسوايي برنامه نفت در برابر غذا و درگيري با ايالات متحده و انگليس به خاطر انتقاد از حمله يک جانبه اين کشورها به عراق رو به رو شد. به خصوص مطرح شدن نقش کوجو عنان، پسر عنان در رسوايي برنامه نفت با خاور و همچنين انتقاد شديد وي از جنگ عراق موجب به راه افتادن جرياني به سرپرستي نورم کلمن، سناتور آمريکايي و از مأموران تحقيق درباره برنامه نفت در برابر غذا عليه وي شد که زمزمه هاي استعفاي عنان را مطرح کردند اما اين تحرکات با واکنش بسياري از طرفداران عنان از جمله ريچارد هالبروک، سفير وقت آمريکا در سازمان ملل، روبه رو شد چنان که وي در سخناني عنوان کرد اين تحرکات به معناي زنگ خطري است که در سازمان ملل به صدا در آمده است و نسبت به فعاليت گروهي براي فلج کردن اين سازمان، هشدار مي دهد. کوفي عنان با تمام اين فشارها و مشکلات توانست براي دو دوره به عنوان دبيرکل سازمان فعاليت کند تا اينکه در سال 2006 با واگذاري مقام دبيرکلي به بان کي مون کره اي بازنشسته شد.
منبع: همشهري ديپلماتيک شماره 50